{"id":112,"date":"2024-11-30T20:57:49","date_gmt":"2024-11-30T19:57:49","guid":{"rendered":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/?p=112"},"modified":"2025-06-17T12:54:54","modified_gmt":"2025-06-17T10:54:54","slug":"jak-sie-bronic-przed-zachowkiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/?p=112","title":{"rendered":"Jak si\u0119 broni\u0107 przed zachowkiem? 5 (a nawet 7) kwestii, na kt\u00f3re warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119"},"content":{"rendered":"\n

Testamentowego spadkobierc\u0119 mo\u017ce spotka\u0107 nieprzyjemno\u015b\u0107 bycia pozwanym w sprawie o zachowek. Pozew taki wytaczaj\u0105 zst\u0119pni, rodzice lub ma\u0142\u017conek zmar\u0142ego, kt\u00f3rzy w przypadku dziedziczenia z ustawy uzyskaliby sw\u00f3j udzia\u0142 w spadku. <\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi na podstawie testamentu uzyskali\u015bmy przysporzenie, co do zasady pozew o zachowek b\u0119dzie zasadny. Nie nale\u017cy si\u0119 jednak tak od razu poddawa\u0107. Trzeba sprawdzi\u0107, czy nie zachodz\u0105 przes\u0142anki przemawiaj\u0105ce za odmow\u0105 uprawnionemu ochrony s\u0105dowej lub cho\u0107by zmniejszeniem przys\u0142uguj\u0105cej mu kwoty. Stosowne okoliczno\u015bci warto wskaza\u0107 ju\u017c w odpowiedzi na przeds\u0105dowe wezwanie do zap\u0142aty – w ten spos\u00f3b by\u0107 mo\u017ce w og\u00f3le unikniemy post\u0119powania s\u0105dowego.<\/p>\n\n\n\n

1. <\/span>Przedawnienie<\/span><\/strong><\/h6>\n\n\n\n

Przede wszystkim badamy, czy od otwarcia testamentu nie up\u0142yn\u0119\u0142o 5 lat. Po tym terminie przedawniaj\u0105 si\u0119 roszczenia uprawnionego do zachowku (w przypadku zachowku uzupe\u0142niaj\u0105cego – 5 lat od otwarcia spadku). W takiej sytuacji, w odpowiedzi na pozew podnie\u015b\u0107 trzeba zarzut przedawnienia, a je\u015bli b\u0119dzie s\u0142uszny – s\u0105d oddali pow\u00f3dztwo.<\/p>\n\n\n\n

2. Wydziedziczenie<\/span><\/strong><\/h6>\n\n\n\n

Kwestia podstawowa – trzeba sprawdzi\u0107, czy w testamencie poza powo\u0142aniem spadkobiercy testator nie zawar\u0142 wydziedziczenia, czyli pozbawienia uprawnionych prawa do zachowku. Wydziedziczenie musi zosta\u0107 zrobione poprawnie, tj. ze wskazaniem jednej z trzech podstaw, przyznaj\u0105cych spadkodawcy prawo do tak daleko id\u0105cego rozporz\u0105dzenia.<\/p>\n\n\n\n

Osoba sk\u0142adaj\u0105ca pozew o zachowek mo\u017ce w toku post\u0119powania s\u0105dowego kwestionowa\u0107 zasadno\u015b\u0107 wydziedziczenia – w takim wypadku pozwany musi by\u0107 gotowy wykaza\u0107, \u017ce powo\u0142ane przez autora testamentu podstawy wydziedziczenia faktycznie zachodzi\u0142y – tj. na przyk\u0142ad \u017ce wydziedziczony uporczywie nie dope\u0142nia\u0142 wzgl\u0119dem spadkodawcy obowi\u0105zk\u00f3w rodzinnych. Przeprowadzone zostanie post\u0119powanie dowodowe, w toku kt\u00f3rego dobrze jest powo\u0142a\u0107 \u015bwiadk\u00f3w lub przedstawi\u0107 inne dowody przemawiaj\u0105ce za uznaniem wydziedziczenia za s\u0142uszne.<\/p>\n\n\n\n

3. Niegodno\u015b\u0107 dziedziczenia<\/span><\/strong><\/h6>\n\n\n\n

Do zachowku uprawniona nie b\u0119dzie tak\u017ce osoba spe\u0142niaj\u0105ca przes\u0142anki niegodno\u015bci dziedziczenia (a o tych przes\u0142ankach – tutaj: Wydziedziczenie a stwierdzenie niegodno\u015bci dziedziczenia<\/a>). W takim wypadku, podobnie jak przy wydziedziczeniu, trzeba dysponowa\u0107 odpowiednimi dowodami, kt\u00f3re potwierdz\u0105 nasze twierdzenia.<\/p>\n\n\n\n

4. Zasady wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego<\/span><\/strong><\/h6>\n\n\n\n

Wyj\u0105tkowo w odpowiedzi na pozew o zachowek podnie\u015b\u0107 mo\u017cna zarzut sprzeczno\u015bci roszczenia z zasadami wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego – na podstawie art. 5 Kodeksu cywilnego. Taki zarzut prowadzi\u0107 mo\u017ce do miarkowania zachowku, czyli do jego stosownego obni\u017cenia w sytuacji, gdy co prawda uprawniony do zachowku nie zosta\u0142 wydziedziczony ani nie spe\u0142nia przes\u0142anek niegodno\u015bci dziedziczenia, ale jego zachowanie czyni wyst\u0119powanie z roszczeniem o zachowek niew\u0142a\u015bciwym.<\/p>\n\n\n\n

Co do zasady w przypadku takiego zarzutu bada si\u0119 relacj\u0119 uprawniony – spadkodawca (ostatecznie ca\u0142y sens zachowku polega na tym, \u017ce uprawnionemu nale\u017cy si\u0119 co\u015b z uwagi na blisk\u0105 wi\u0119\u017a ze zmar\u0142ym – je\u015bli wi\u0119\u017a ta by\u0142a w jakim\u015b stopniu \u201cnadszarpni\u0119ta\u201d przez uprawnionemu, to dochodzenie zachowku mo\u017ce by\u0107 nie na miejscu), jednak zdaniem niekt\u00f3rych s\u0105d\u00f3w \u201eNie jest wykluczone badanie, z punktu widzenia zasad wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego, relacji istniej\u0105cych mi\u0119dzy uprawnionym do zachowku a zobowi\u0105zanym do zaspokojenia jego roszczenia. Przepisy prawa nie wykluczaj\u0105 podnoszenia tego rodzaju „zarzut\u00f3w ze stosunku osobistego” wyst\u0119puj\u0105cego mi\u0119dzy tymi osobami, a normy moralne nie pozwalaj\u0105 na pomijanie tego typu okoliczno\u015bci. Po drugie – znaczenie ma tak\u017ce sytuacja maj\u0105tkowa uprawnionego i zobowi\u0105zanego, rozpatrywana zar\u00f3wno indywidualnie, jak i przez por\u00f3wnanie ich maj\u0105tk\u00f3w.\u201d (Wyrok SA w Szczecinie z 22.04.2015 r., I ACa 940\/14).<\/p>\n\n\n\n

6. Matematyka – sprawdzenie przelicze\u0144<\/span><\/strong><\/h6>\n\n\n\n

Obliczanie zachowku to kwestia \u015bci\u015ble matematyczna – zawsze jest mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce osoba wyst\u0119puj\u0105ca z pow\u00f3dztwem gdzie\u015b si\u0119 pomyli\u0142a, wi\u0119c uwa\u017cnie prze\u015bled\u017amy jego tok rozumowania, a je\u015bli wyst\u0105pi\u0142y b\u0142\u0119dy na nasz\u0105 korzy\u015b\u0107 – podnie\u015bmy je.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Przede wszystkim, istniej\u0105 zasady ustalania wysoko\u015bci spadku, od kt\u00f3rej nast\u0119pnie liczona jest kwota zachowku. Zasady te m\u00f3wi\u0105, jakie rozporz\u0105dzenia maj\u0105tkowe zwi\u0119kszaj\u0105 wysoko\u015b\u0107 spadku, a jakich nie nale\u017cy bra\u0107 pod uwag\u0119. Je\u017celi wi\u0119c osoba wyst\u0119puj\u0105ca z pow\u00f3dztwem obliczy\u0142a zachowek, bior\u0105c pod uwag\u0119 tak\u017ce rozporz\u0105dzenia, kt\u00f3re powinna pomin\u0105\u0107, wysoko\u015b\u0107 zachowku zosta\u0142a zawy\u017cona. <\/p>\n\n\n\n

I tak, przy obliczaniu zachowku do spadku nie dolicza si\u0119:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • zapis\u00f3w zwyk\u0142ych<\/li>\n\n\n\n
  • polece\u0144<\/li>\n\n\n\n
  • drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyj\u0119tych, <\/li>\n\n\n\n
  • darowizn dokonanych przed wi\u0119cej ni\u017c dziesi\u0119ciu laty, licz\u0105c wstecz od otwarcia spadku, na rzecz os\u00f3b nieb\u0119d\u0105cych spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku,<\/li>\n\n\n\n
  • przy obliczaniu zachowku nale\u017cnego zst\u0119pnemu:\n
      \n
    • darowizn uczynionych przez spadkodawc\u0119 w czasie, kiedy nie mia\u0142 zst\u0119pnych, poza sytuacj\u0105, gdy darowizna zosta\u0142a uczyniona na mniej ni\u017c trzysta dni przed urodzeniem si\u0119 zst\u0119pnego,<\/li>\n\n\n\n
    • funduszu za\u0142o\u017cycielskiego fundacji rodzinnej i mienia w zwi\u0105zku z rozwi\u0105zaniem fundacji rodzinnej, je\u015bli ich przekazanie nast\u0105pi\u0142o w czasie, kiedy spadkodawca nie mia\u0142 zst\u0119pnych, poza sytuacj\u0105, gdy przekazanie nast\u0105pi\u0142o na mniej ni\u017c trzysta dni przed urodzeniem si\u0119 zst\u0119pnego,<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
    • przy obliczaniu zachowku nale\u017cnego ma\u0142\u017conkowi:\n
        \n
      • darowizn, kt\u00f3re spadkodawca uczyni\u0142 przed zawarciem z nim ma\u0142\u017ce\u0144stwa,<\/li>\n\n\n\n
      • funduszu za\u0142o\u017cycielskiego fundacji rodzinnej i mienia w zwi\u0105zku z rozwi\u0105zaniem fundacji rodzinnej przekazanych przed zawarciem ma\u0142\u017ce\u0144stwa ze spadkodawc\u0105,<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
      • funduszu za\u0142o\u017cycielskiego fundacji rodzinnej wniesionego przed wi\u0119cej ni\u017c dziesi\u0119ciu laty, licz\u0105c wstecz od otwarcia spadku, chyba \u017ce fundacja rodzinna jest spadkobierc\u0105.<\/li>\n\n\n\n
      • mienia w zwi\u0105zku z rozwi\u0105zaniem fundacji rodzinnej otrzymanego przez osoby nie b\u0119d\u0105ce spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku przed wi\u0119cej ni\u017c dziesi\u0119ciu laty, licz\u0105c wstecz od otwarcia spadku.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

        Drug\u0105, i chyba bardziej istotn\u0105 kwesti\u0105, s\u0105 przysporzenia na rzecz uprawnionego. W przepisach przewidziane s\u0105 bowiem sytuacje, kiedy kwota zachowku ulec powinna stosownemu obni\u017ceniu, je\u017celi w inny spos\u00f3b uzyska\u0142 korzy\u015b\u0107 z maj\u0105tku spadkodawcy. Warto\u015b\u0107 tej korzy\u015bci odj\u0105\u0107 trzeba od kwoty ju\u017c obliczonego zachowku – r\u00f3\u017cnica to wysoko\u015b\u0107 faktycznie przys\u0142uguj\u0105cego uprawnionemu do zachowku \u017c\u0105dania. Je\u017celi w wyniku odejmowania uzyskali\u015bmy liczb\u0119 ujemn\u0105 – zachowek si\u0119 nie nale\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

        A wi\u0119c, na nale\u017cny uprawnionemu zachowek zalicza si\u0119:<\/p>\n\n\n\n

          \n
        • zapis windykacyjny oraz darowizn\u0119 dokonane przez spadkodawc\u0119 na rzecz uprawnionego (je\u017celi uprawnionym do zachowku jest dalszy zst\u0119pny spadkodawcy – tak\u017ce zapis windykacyjny oraz darowizn\u0119 dokonane przez spadkodawc\u0119 na rzecz jego wst\u0119pnego)<\/li>\n\n\n\n
        • \u015bwiadczenie od fundacji rodzinnej i mienie w zwi\u0105zku z rozwi\u0105zaniem fundacji rodzinnej przekazane na rzecz uprawnionego (je\u017celi uprawnionym do zachowku jest dalszy zst\u0119pny spadkodawcy, zalicza si\u0119 na nale\u017cny mu zachowek tak\u017ce \u015bwiadczenie od fundacji rodzinnej i mienie w zwi\u0105zku z rozwi\u0105zaniem fundacji rodzinnej na rzecz jego wst\u0119pnego)<\/li>\n\n\n\n
        • je\u017celi uprawnionym do zachowku jest zst\u0119pny spadkodawcy – poniesione przez spadkodawc\u0119 koszty wychowania oraz wykszta\u0142cenia og\u00f3lnego i zawodowego, o ile koszty te przekraczaj\u0105 przeci\u0119tn\u0105 miar\u0119 przyj\u0119t\u0105 w danym \u015brodowisku<\/li>\n\n\n\n
        • je\u017celi uprawnionym do zachowku jest zst\u0119pny spadkodawcy – koszty zrealizowanego przez fundacj\u0119 rodzinn\u0105 obowi\u0105zku alimentacyjnego ci\u0105\u017c\u0105cego na spadkodawcy, o ile koszty te przekraczaj\u0105 przeci\u0119tn\u0105 miar\u0119 przyj\u0119t\u0105 w danym \u015brodowisku.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
          *6. Opcja na czarn\u0105 godzin\u0119: obni\u017cenie zachowku przy uwzgl\u0119dnieniu sytuacji osobistej i maj\u0105tkowej uprawnionego do zachowku oraz obowi\u0105zanego do zaspokojenia roszczenia z tytu\u0142u zachowku<\/span><\/strong><\/h6>\n\n\n\n

          M\u00f3wi\u0105c wprost, je\u017celi uprawniony do zachowku jest osob\u0105 maj\u0119tn\u0105, natomiast pozwany – du\u017co biedniejsz\u0105 (w por\u00f3wnaniu z uprawnionym) s\u0105d mo\u017ce w drodze wyj\u0105tku dokona\u0107 obni\u017cenia zachowku.<\/p>\n\n\n\n

          W razie ustania okoliczno\u015bci uzasadniaj\u0105cych obni\u017cenie zachowku (na przyk\u0142ad gdyby pozwany doszed\u0142 do znacznego maj\u0105tku, jego przedsi\u0119biorstwo lub gospodarstwo zacz\u0119\u0142o przynosi\u0107 niespodziewane zyski, dosta\u0142 w pracy awans i wysok\u0105 podwy\u017ck\u0119) pozwany na wniosek osoby uprawnionej do zachowku zwraca osobie tej sum\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105, o kt\u00f3r\u0105 obni\u017cono zachowek. Zwrotu sumy pieni\u0119\u017cnej nie mo\u017cna \u017c\u0105da\u0107 po up\u0142ywie pi\u0119ciu lat od dnia obni\u017cenia zachowku.<\/p>\n\n\n\n

          *7. Opcja na jeszcze czarniejsz\u0105 godzin\u0119: odroczenie p\u0142atno\u015bci lub raty<\/span><\/strong><\/h6>\n\n\n\n

          S\u0105d mo\u017ce tak\u017ce odroczy\u0107 termin p\u0142atno\u015bci lub roz\u0142o\u017cy\u0107 zap\u0142at\u0119 zachowku na raty, przy czym terminy uiszczenia rat nie mog\u0105 przekracza\u0107 \u0142\u0105cznie pi\u0119ciu lat. W wypadkach zas\u0142uguj\u0105cych na szczeg\u00f3lne uwzgl\u0119dnienie s\u0105d, na wniosek pozwanego, mo\u017ce odroczy\u0107 termin zap\u0142aty rat, kt\u00f3rych termin p\u0142atno\u015bci ju\u017c up\u0142yn\u0105\u0142 (czyli s\u0105 ju\u017c wymagalne) lub przed\u0142u\u017cy\u0107 termin, jednak nie na d\u0142u\u017cej ni\u017c dziesi\u0119\u0107 lat.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          Testamentowego spadkobierc\u0119 mo\u017ce spotka\u0107 nieprzyjemno\u015b\u0107 bycia pozwanym w sprawie o zachowek. Pozew taki wytaczaj\u0105 zst\u0119pni, rodzice lub ma\u0142\u017conek zmar\u0142ego, kt\u00f3rzy w przypadku dziedziczenia z ustawy uzyskaliby sw\u00f3j udzia\u0142 w spadku.  Je\u017celi na podstawie testamentu uzyskali\u015bmy przysporzenie, co do zasady pozew o zachowek b\u0119dzie zasadny. Nie nale\u017cy si\u0119 jednak tak od […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[13,8,17,14,16],"class_list":["post-112","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prawo-spadkowe","tag-dziedziczenie","tag-prawo-spadkowe","tag-testament","tag-wydziedziczenie","tag-zachowek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=112"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":675,"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/112\/revisions\/675"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=112"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=112"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=112"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}