Zgodnie z art. 82 Kodeksu cywilnego, o\u015bwiadczenie woli (na przyk\u0142ad podpisanie umowy) z\u0142o\u017cone przez osob\u0119, kt\u00f3ra znajdowa\u0142a si\u0119 w stanie wy\u0142\u0105czaj\u0105cym \u015bwiadome albo swobodne podj\u0119cie decyzji i wyra\u017cenie woli, jest niewa\u017cne. Oznacza to, \u017ce takie o\u015bwiadczenie \u2013 z punktu widzenia prawa \u2013 traktowane jest tak, jakby nigdy nie zosta\u0142o z\u0142o\u017cone Nie trzeba go odwo\u0142ywa\u0107, uniewa\u017cnia\u0107 ani wycofywa\u0107 \u2013 po prostu nie wywo\u0142uje \u017cadnych skutk\u00f3w prawnych. Niewa\u017cny b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c z\u0142o\u017cony w stanie braku \u015bwiadomo\u015bci lub swobody testament (co wprost stwierdza art. 945 \u00a7 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego).<\/p>\n\n\n\n
Stan \u201ebraku \u015bwiadomo\u015bci\u201d odnosi si\u0119 do sytuacji, w kt\u00f3rej osoba nie rozumie swojego dzia\u0142ania, jego znaczenia ani skutk\u00f3w. Z kolei o \u201ebraku swobody\u201d mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 wtedy, gdy kto\u015b \u2013 na przyk\u0142ad z powodu swojego stanu psychicznego \u2013 nie jest w stanie dzia\u0142a\u0107 zgodnie ze swoj\u0105 wol\u0105. Czuje, \u017ce nie ma innej mo\u017cliwo\u015bci wyboru, albo nie potrafi wyrazi\u0107 swojej decyzji w spos\u00f3b niezale\u017cny. Co istotne, taki stan nie musi by\u0107 trwa\u0142y \u2013 liczy si\u0119 to, czy wyst\u0119powa\u0142 w momencie sk\u0142adania o\u015bwiadczenia. <\/p>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/20241201_072446-1024x726.webp\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\nDepresja a \u015bwiadome podejmowanie decyzji<\/span><\/strong><\/h6>\n\n\n\nDepresja to powa\u017cne zaburzenie psychiczne, kt\u00f3re wykracza daleko poza zwyk\u0142y smutek czy chwilowe przygn\u0119bienie. Osoba cierpi\u0105ca na depresj\u0119 mo\u017ce do\u015bwiadcza\u0107 przewlek\u0142ego obni\u017cenia nastroju, a tak\u017ce ot\u0119pienia, niesprawno\u015bci umys\u0142owej, bezwolno\u015bci, utraty zainteresowa\u0144 i motywacji, trudno\u015bci z koncentracj\u0105, poczucia bezwarto\u015bciowo\u015bci. Depresja wp\u0142ywa na emocje, ale tak\u017ce na spos\u00f3b my\u015blenia, postrzegania rzeczywisto\u015bci i podejmowania decyzji.<\/p>\n\n\n\n
Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce w tej sytuacji zdolno\u015b\u0107 do \u015bwiadomego i swobodnego podejmowania decyzji i wyra\u017cania woli mo\u017ce by\u0107 znacznie obni\u017cona, a nawet – nieistniej\u0105ca. Osoby b\u0119d\u0105ce w trakcie ci\u0119\u017ckiego epizodu depresyjnego mog\u0105 mie\u0107 problemy ze zrozumieniem tego, co dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142 nich, jakie s\u0105 skutki podejmowanych decyzji, z czym decyzje te si\u0119 wi\u0105\u017c\u0105. Mog\u0105 mie\u0107 poczucie, \u017ce decyzje s\u0105 im oboj\u0119tne, nic nie znacz\u0105, a ich zrozumienie wymaga wysi\u0142ku, kt\u00f3rego nie tylko nie warto podejmowa\u0107 – ale wr\u0119cz kt\u00f3rego podj\u0119cie jest niemo\u017cliwe. W takiej sytuacji zawarcie wa\u017cnej umowy, udzielenie pe\u0142nomocnictwa czy sporz\u0105dzenie testamentu mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 niemo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n
Nie oznacza to jednak, \u017ce ka\u017cda osoba choruj\u0105ca na depresj\u0119 automatycznie traci zdolno\u015b\u0107 do sk\u0142adania o\u015bwiadcze\u0144 woli. Wiele os\u00f3b do\u015bwiadcza depresji w \u0142agodniejszej formie, kt\u00f3ra \u2013 mimo trudno\u015bci \u2013 pozwala im podejmowa\u0107 decyzje i funkcjonowa\u0107 w codziennym \u017cyciu. Niekt\u00f3rzy przez wiele lat funkcjonuj\u0105 z depresj\u0105 maskowan\u0105, pozornie \u015bwietnie radz\u0105c sobie z codziennymi zadaniami. Leczenie, wsparcie bliskich i psychoterapia mog\u0105 znacz\u0105co poprawi\u0107 samopoczucie i zdolno\u015b\u0107 do dzia\u0142ania, poprawiaj\u0105c mo\u017cliwo\u015bci percepcyjne i pozytywnie wp\u0142ywaj\u0105c na podejmowanie decyzji.<\/p>\n\n\n\n
Zdolno\u015b\u0107 do podejmowania decyzji i wyra\u017cania woli<\/span><\/strong><\/h6>\n\n\n\nTo, czy o\u015bwiadczenie woli z\u0142o\u017cone przez osob\u0119 choruj\u0105c\u0105 na depresj\u0119 jest wa\u017cne, zale\u017cy od jej stanu psychicznego w konkretnym momencie. Kluczowe jest ustalenie, czy osoba ta by\u0142a w stanie zrozumie\u0107 znaczenie podejmowanej decyzji oraz jej skutk\u00f3w, a tak\u017ce czy mog\u0142a dzia\u0142a\u0107 swobodnie, bez przymusu wewn\u0119trznego lub poczucia bezsilno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Fakt, \u017ce kto\u015b choruje na depresj\u0119, nie oznacza automatycznie braku zdolno\u015bci do sk\u0142adania o\u015bwiadcze\u0144 woli – o\u015bwiadczenie z\u0142o\u017cone przez osob\u0119 chor\u0105 nie jest automatycznie niewa\u017cne, bo depresja nie jest r\u00f3wnoznaczna z permanentn\u0105 utrat\u0105 \u015bwiadomo\u015bci (a w wielu przypadkach – do utraty \u015bwiadomo\u015bci w og\u00f3le nie dochodzi). Wa\u017cne jest zbadanie, czy w chwili zawierania umowy lub sk\u0142adania innego o\u015bwiadczenia kto\u015b by\u0142 w stanie \u015bwiadomie podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, zrozumie\u0107 znaczenie swojego dzia\u0142ania i jego konsekwencje. Tak do problemu podchodz\u0105 s\u0105dy – na przyk\u0142ad Wyrok S\u0105du Apelacyjnego w Gda\u0144sku, I Wydzia\u0142 Cywilny z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt I ACa 1506\/10 czy Wyrok S\u0105du Apelacyjnego w Katowicach, I Wydzia\u0142 Cywilny, z dnia 31 pa\u017adziernika 2018 r., sygn. akt I ACa 324\/18, w kt\u00f3rym s\u0105d stwierdzi\u0142, i\u017c \u201cWy\u0142\u0105czenie \u015bwiadomo\u015bci, o kt\u00f3rym mowa w art. 82 KC, dotyczy zar\u00f3wno powzi\u0119cia decyzji, jak i wyra\u017cenia woli, musi by\u0107 co najmniej znaczne oraz oznacza\u0107 brak rozeznania, niemo\u017cno\u015b\u0107 rozumienia posuni\u0119\u0107 w\u0142asnych i posuni\u0119\u0107 innych os\u00f3b oraz niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutk\u00f3w w\u0142asnego post\u0119powania. Co wa\u017cne, musi zosta\u0107 stwierdzone w spos\u00f3b kategoryczny. Zdiagnozowanie u pozwanego depresji nie przes\u0105dza przyj\u0119cia, \u017ce mia\u0142 on zniesion\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, a przez to nie przes\u0105dza niewa\u017cno\u015bci \u0142\u0105cz\u0105cej strony umowy po\u017cyczki. Dla wykazania tej niewa\u017cno\u015bci pozwany musia\u0142by wykaza\u0107, \u017ce w chwili zawierania umowy depresja powodowa\u0142a u niego stan wy\u0142\u0105czaj\u0105cy \u015bwiadome powzi\u0119cie decyzji i wyra\u017cenie woli.\u201d<\/em>). W podobnych sprawach s\u0105dy cz\u0119sto korzystaj\u0105 z opinii bieg\u0142ych psychiatr\u00f3w, kt\u00f3rzy pomagaj\u0105 oceni\u0107, czy w danym momencie choroba rzeczywi\u015bcie uniemo\u017cliwia\u0142a osobie podj\u0119cie \u015bwiadomej i swobodnej decyzji.<\/p>\n\n\n\nPodsumowanie<\/span><\/strong><\/h6>\n\n\n\nDepresja to z\u0142o\u017cona choroba, kt\u00f3ra u ka\u017cdej osoby mo\u017ce przebiega\u0107 inaczej. Cho\u0107 mo\u017ce ona wp\u0142ywa\u0107 na zdolno\u015b\u0107 podejmowania decyzji, nie oznacza automatycznie, \u017ce ka\u017cda umowa zawarta przez osob\u0119 choruj\u0105c\u0105 jest niewa\u017cna. Prawo wymaga oceny konkretnego przypadku \u2013 przede wszystkim tego, czy w chwili sk\u0142adania o\u015bwiadczenia woli osoba by\u0142a zdolna do zrozumienia swojego dzia\u0142ania i jego konsekwencji.<\/p>\n\n\n\n
To wa\u017cne, by m\u00f3wi\u0107 o takich sytuacjach z empati\u0105 i zrozumieniem \u2013 r\u00f3wnie\u017c w j\u0119zyku prawa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W \u015bwietle prawa liczy si\u0119 nie tylko podpis na papierze, ale tak\u017ce wewn\u0119trzna zdolno\u015b\u0107 do \u015bwiadomego i swobodnego wyra\u017cenia woli. Depresja, jako powa\u017cne zaburzenie psychiczne, mo\u017ce – cho\u0107 nie musi – wp\u0142ywa\u0107 na zdolno\u015b\u0107 podejmowania decyzji, w tym r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 skutki prawne, jak zawarcie umowy czy sporz\u0105dzenie testamentu. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[172],"tags":[167,170,165,168,169,59,166,171,46],"class_list":["post-623","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prawo-zobowiazan","tag-art-82-kc","tag-podejmowanie-decyzji","tag-prawo-cywilne","tag-swiadomosc","tag-swoboda","tag-umowa","tag-waznosc-umowy","tag-wyrazanie-woli","tag-zobowiazania"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/623","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=623"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/623\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":626,"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/623\/revisions\/626"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=623"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=623"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=623"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
To, czy o\u015bwiadczenie woli z\u0142o\u017cone przez osob\u0119 choruj\u0105c\u0105 na depresj\u0119 jest wa\u017cne, zale\u017cy od jej stanu psychicznego w konkretnym momencie. Kluczowe jest ustalenie, czy osoba ta by\u0142a w stanie zrozumie\u0107 znaczenie podejmowanej decyzji oraz jej skutk\u00f3w, a tak\u017ce czy mog\u0142a dzia\u0142a\u0107 swobodnie, bez przymusu wewn\u0119trznego lub poczucia bezsilno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Fakt, \u017ce kto\u015b choruje na depresj\u0119, nie oznacza automatycznie braku zdolno\u015bci do sk\u0142adania o\u015bwiadcze\u0144 woli – o\u015bwiadczenie z\u0142o\u017cone przez osob\u0119 chor\u0105 nie jest automatycznie niewa\u017cne, bo depresja nie jest r\u00f3wnoznaczna z permanentn\u0105 utrat\u0105 \u015bwiadomo\u015bci (a w wielu przypadkach – do utraty \u015bwiadomo\u015bci w og\u00f3le nie dochodzi). Wa\u017cne jest zbadanie, czy w chwili zawierania umowy lub sk\u0142adania innego o\u015bwiadczenia kto\u015b by\u0142 w stanie \u015bwiadomie podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, zrozumie\u0107 znaczenie swojego dzia\u0142ania i jego konsekwencje. Tak do problemu podchodz\u0105 s\u0105dy – na przyk\u0142ad Wyrok S\u0105du Apelacyjnego w Gda\u0144sku, I Wydzia\u0142 Cywilny z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt I ACa 1506\/10 czy Wyrok S\u0105du Apelacyjnego w Katowicach, I Wydzia\u0142 Cywilny, z dnia 31 pa\u017adziernika 2018 r., sygn. akt I ACa 324\/18, w kt\u00f3rym s\u0105d stwierdzi\u0142, i\u017c \u201cWy\u0142\u0105czenie \u015bwiadomo\u015bci, o kt\u00f3rym mowa w art. 82 KC, dotyczy zar\u00f3wno powzi\u0119cia decyzji, jak i wyra\u017cenia woli, musi by\u0107 co najmniej znaczne oraz oznacza\u0107 brak rozeznania, niemo\u017cno\u015b\u0107 rozumienia posuni\u0119\u0107 w\u0142asnych i posuni\u0119\u0107 innych os\u00f3b oraz niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutk\u00f3w w\u0142asnego post\u0119powania. Co wa\u017cne, musi zosta\u0107 stwierdzone w spos\u00f3b kategoryczny. Zdiagnozowanie u pozwanego depresji nie przes\u0105dza przyj\u0119cia, \u017ce mia\u0142 on zniesion\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, a przez to nie przes\u0105dza niewa\u017cno\u015bci \u0142\u0105cz\u0105cej strony umowy po\u017cyczki. Dla wykazania tej niewa\u017cno\u015bci pozwany musia\u0142by wykaza\u0107, \u017ce w chwili zawierania umowy depresja powodowa\u0142a u niego stan wy\u0142\u0105czaj\u0105cy \u015bwiadome powzi\u0119cie decyzji i wyra\u017cenie woli.\u201d<\/em>). W podobnych sprawach s\u0105dy cz\u0119sto korzystaj\u0105 z opinii bieg\u0142ych psychiatr\u00f3w, kt\u00f3rzy pomagaj\u0105 oceni\u0107, czy w danym momencie choroba rzeczywi\u015bcie uniemo\u017cliwia\u0142a osobie podj\u0119cie \u015bwiadomej i swobodnej decyzji.<\/p>\n\n\n\n Depresja to z\u0142o\u017cona choroba, kt\u00f3ra u ka\u017cdej osoby mo\u017ce przebiega\u0107 inaczej. Cho\u0107 mo\u017ce ona wp\u0142ywa\u0107 na zdolno\u015b\u0107 podejmowania decyzji, nie oznacza automatycznie, \u017ce ka\u017cda umowa zawarta przez osob\u0119 choruj\u0105c\u0105 jest niewa\u017cna. Prawo wymaga oceny konkretnego przypadku \u2013 przede wszystkim tego, czy w chwili sk\u0142adania o\u015bwiadczenia woli osoba by\u0142a zdolna do zrozumienia swojego dzia\u0142ania i jego konsekwencji.<\/p>\n\n\n\n To wa\u017cne, by m\u00f3wi\u0107 o takich sytuacjach z empati\u0105 i zrozumieniem \u2013 r\u00f3wnie\u017c w j\u0119zyku prawa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W \u015bwietle prawa liczy si\u0119 nie tylko podpis na papierze, ale tak\u017ce wewn\u0119trzna zdolno\u015b\u0107 do \u015bwiadomego i swobodnego wyra\u017cenia woli. Depresja, jako powa\u017cne zaburzenie psychiczne, mo\u017ce – cho\u0107 nie musi – wp\u0142ywa\u0107 na zdolno\u015b\u0107 podejmowania decyzji, w tym r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 skutki prawne, jak zawarcie umowy czy sporz\u0105dzenie testamentu. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[172],"tags":[167,170,165,168,169,59,166,171,46],"class_list":["post-623","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-prawo-zobowiazan","tag-art-82-kc","tag-podejmowanie-decyzji","tag-prawo-cywilne","tag-swiadomosc","tag-swoboda","tag-umowa","tag-waznosc-umowy","tag-wyrazanie-woli","tag-zobowiazania"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/623","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=623"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/623\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":626,"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/623\/revisions\/626"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=623"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=623"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hannakotowskakancelaria.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=623"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Podsumowanie<\/span><\/strong><\/h6>\n\n\n\n