W Polsce instytucja tzw. intercyzy, czyli umowy majątkowej, regulującej zasady postępowania z majątkiem w związku małżeńskim, wciąż nie cieszy się dużą popularnością. Często bywa utożsamiana z brakiem zaufania lub zakładaniem z góry, że małżeństwo może się nie udać. Tymczasem takie podejście jest błędne.
Jasne uregulowanie kwestii finansowych może zabezpieczyć obie strony i pomóc uniknąć sporów dotyczących majątku. Odejście od ustawowych zasad wspólności w określonych sytuacjach bywa po prostu rozsądnym i praktycznym rozwiązaniem. Zanim jednak zdecydujesz się na konkretny ustrój, warto zrozumieć, jakie są możliwości i do czego każda z nich prowadzi.
Co się dzieje bez umowy? O wspólności ustawowej
Jeśli małżonkowie nie zawrą umowy majątkowej, z chwilą ślubu automatycznie powstaje między nimi wspólność majątkowa ustawowa. Oznacza to, że wszystko, co zostanie zrobione po ślubie przez któregokolwiek z małżonków, staje się częścią majątku wspólnego.
Do majątku wspólnego należą w szczególności:
- wynagrodzenie za pracę oraz dochody z działalności gospodarczej,
- dochody z majątku wspólnego i osobistego,
- środki zgromadzone w funduszach emerytalnych i na subkontach w ZUS,
- środki zgromadzone na koncie OIPE (indywidualnym planie emerytalnym).
Natomiast do majątku osobistego (czyli wyłącznego) należą m.in.:
- składniki nabyte przed ślubem,
- spadki i darowizny (chyba że spadkodawca/darczyńca postanowi inaczej),
- przedmioty służące wyłącznie do osobistych potrzeb jednego z małżonków,
- odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdę,
- wynagrodzenia, zanim jeszcze wpłyną do wspólnej puli,
- nagrody za osobiste osiągnięcia,
- prawa autorskie i pokrewne,
- przedmioty nabyte w zamian za składniki majątku osobistego.
Majątkiem wspólnym zarządzają oboje małżonkowie – każde z nich ma prawo współposiadania i współkorzystania z jego składników. Wspólność ustawowa ustaje z chwilą rozwodu lub separacji, a dopiero wtedy możliwy jest podział majątku.
Dla kogo wspólność ustawowa? Taki ustrój będzie odpowiedni, gdy:
- jedno z małżonków zajmuje się domem, a drugie zarabia,
- występują znaczne różnice w dochodach,
- małżonkowie nie przewidują sytuacji, w której chcieliby rozdzielać majątek.
Wspólność rozszerzona lub ograniczona
Małżonkowie mogą umownie rozszerzyć lub ograniczyć wspólność majątkową:
- Rozszerzenie wspólności oznacza, że do majątku wspólnego włączane są również składniki, które normalnie należałyby do majątku osobistego (np. mieszkanie nabyte przed ślubem).
- Ograniczenie wspólności działa odwrotnie – małżonkowie mogą uzgodnić, że pewne składniki, które z mocy prawa byłyby wspólne, pozostaną osobiste.
Takie rozwiązanie daje dużą elastyczność – pozwala dopasować ustrój do konkretnej sytuacji finansowej małżonków.
Rozdzielność majątkowa
Przy rozdzielności majątkowej wspólność po prostu nie powstaje. Każdy z małżonków ma swój majątek – zarówno ten sprzed ślubu, jak i ten nabyty później – i samodzielnie nim zarządza.
Taki model sprawdza się, gdy:
- oboje małżonkowie mają stabilne, niezależne źródła dochodu,
- jedno z nich prowadzi działalność gospodarczą obarczoną ryzykiem,
- planowane są inwestycje lub transakcje wymagające jasnego rozdzielenia majątków,
- partnerom zależy na pełnej przejrzystości finansowej.
Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków
To rozwiązanie łączy zalety rozdzielności i wspólności. W trakcie trwania małżeństwa każdy z małżonków zachowuje swój majątek, ale po ustaniu małżeństwa małżonek, którego majątek wzrósł mniej, może żądać wyrównania dorobków. Dorobkiem uważa się wzrost wartości majątku po zawarciu umowy majątkowej. Wyrównanie może nastąpić poprzez zapłatę określonej kwoty lub przeniesienie prawa własności. Jeśli jedno z małżonków umrze, wyrównania może dochodzić jego współmałżonek od spadkobierców.
Ten model sprawdzi się, gdy:
- między małżonkami występują duże różnice w zarobkach,
- strony chcą zachować rozdzielność, ale jednocześnie zabezpieczyć finansowo słabszego małżonka,
- planowane są inwestycje lub działalność gospodarcza wymagająca oddzielenia majątków.
Podsumowanie
Wybór ustroju majątkowego to nie przejaw braku zaufania, lecz świadome podejście do wspólnego życia. Dobrze dobrana umowa majątkowa pozwala uniknąć nieporozumień, chroni obie strony i ułatwia podejmowanie decyzji finansowych.
0 komentarzy