Zagubienie Aktu Własności Ziemi to nie lada problem. W wielu przypadkach jest to jedyny dokument potwierdzający prawo własności do gruntu. Bez niego nie da się skutecznie dokonać żadnej czynności prawnej dotyczącej nieruchomości – takiej jak sprzedaż, darowizna czy dział spadku. Co można zrobić w takiej sytuacji?
Na początek krótkie przypomnienie – Akty Własności Ziemi (AWZ) to dokumenty wydawane w latach 70. osobom, które wykazały, że w dniu 4 listopada 1971 roku spełniały przesłanki uwłaszczenia. Dokumenty te potwierdzały nabycie prawa własności nieruchomości. Jeśli osoba, na rzecz której wystawiono AWZ, pozostawała w dniu 4 listopada 1971 roku w związku małżeńskim, grunt automatycznie stawał się przedmiotem współwłasności małżeńskiej (więcej o tym: Akt Własności Ziemi a akt małżeństwa).
Przed rozpoczęciem poszukiwań warto sprawdzić, czy AWZ w ogóle jest nam potrzebny. Weźmy pod uwagę, że jeśli dla nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta, wszelkie czynności prawne dokonywane będą na podstawie widniejących w niej wpisów, a nie poszczególnych dokumentów.
Jeśli jednak okaże się, że z jakichś przyczyn potrzebujemy samego AWZ, oto jakie kroki można podjąć.
1. Zajrzeć do urzędu gminy
Poszukiwania najlepiej rozpocząć w urzędzie gminy, w której prowadzono postępowanie uwłaszczeniowe (czyli tam, gdzie znajduje się grunt). W archiwum gminy często znajdują się akta uwłaszczeniowe, a w nich – odpis naszego dokumentu.
Jeśli akta uda się zlokalizować, wystarczy złożyć wniosek o wydanie poświadczonej kopii dokumentu, wskazując, do czego będzie ona potrzebna.
Jeżeli nie jesteśmy osobą widniejącą na Akcie, do wniosku należy dołączyć dowód posiadania interesu prawnego, czyli wykazać, że mamy prawo do wglądu w dokument (np. postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po właścicielu działki, z którego wynika, że jesteśmy jego spadkobiercami).
Jeżeli na przestrzeni lat granice administracyjne danej gminy ulegały zmianom (na przykład kilka gmin zostało połączonych w jedną), niewykluczone, że akta uwłaszczeniowe znajdują się w innym miejscu – na przykład w archiwum państwowym. W takiej sytuacji zlokalizowanie dokumentów to podstawa.
2. Przejrzeć akta księgi wieczystej i zapytać w starostwie powiatowym
Jeśli dla działki została założona księga wieczysta, istnieje duża szansa, że kopia AWZ znajduje się w jej aktach i to do wydziału wieczystoksięgowego należy się zwrócić ze stosownym zapytaniem. W przypadku zaginięcia papierowych akt księgi wieczystej istnieje odrębne postępowanie umożliwiające ich odtworzenie.
Z kolei w wydziale geodezji starostwa powiatowego można odnaleźć odpis aktu, jeśli na jego podstawie dokonywano wpisów w ewidencji gruntów i budynków. Warto więc złożyć zapytanie i tutaj.
3. Wnieść o ustalenie treści Aktu Własności Ziemi
Jeżeli dla nieruchomości nie prowadzono księgi wieczystej, a akta gminy i starostwa zaginęły lub są niekompletne, pozostaje możliwość sądowego odtworzenia treści dokumentu.
W tym celu należy wnieść pozew o ustalenie treści dokumentu na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego. Trzeba jednak wykazać nie tylko, że dokument o określonej treści istniał, ale również, że mamy interes prawny w ustaleniu jego treści – czyli że brak dokumentu uniemożliwia nam korzystanie z przysługującego prawa. Przykładowo: jeśli z treści AWZ wynikało nasze prawo własności do działki, ale nie możemy go udowodnić z powodu utraty dokumentu, taki interes prawny istnieje.
4. Ostateczne rozwiązanie – złożyć wniosek o zasiedzenie lub uwłaszczenie (jeśli AWZ “został zgubiony” tak skutecznie, że są wątpliwości czy w ogóle był wydany)
Jeśli dokumentu nie uda się odzyskać, a istnieją poważne wątpliwości, czy kiedykolwiek został wydany, można rozważyć postępowanie o zasiedzenie. W ten sposób nie odtworzymy zaginionego aktu, ale uzyskamy nowe, pierwotne prawo własności do nieruchomości. W postępowaniu o zasiedzenie należy wykazać, że przez 20 lat (w dobrej wierze) lub 30 lat (w złej wierze) posiadaliśmy nieruchomość jak właściciele (więcej w artykule Krótko o zasiedzeniu).
Alternatywnie, jeśli nie ma żadnych dowodów na to, że w latach 70. prowadzono postępowanie uwłaszczeniowe, a są ku temu przesłanki, można wystąpić z wnioskiem o uwłaszczenie. Wydane w ten sposób postanowienie będzie miało taki sam skutek jak dawny Akt Własności Ziemi.
Dopuszczalność i zasadność przeprowadzenia tych postępowań zależeć będzie od indywidualnych okoliczności danej sprawy, dlatego do ich wszczęcia warto się dobrze przygotować (na początek – Postępowanie o zasiedzenie nieruchomości – o czym trzeba pomyśleć?).
Podsumowanie
Zgubienie Aktu Własności Ziemi nie oznacza utraty prawa do gruntu. Najczęściej dokument można odzyskać z archiwum gminy, sądu lub starostwa. W trudniejszych przypadkach konieczne będzie postępowanie sądowe.
Jeśli masz pytania lub potrzebujesz pomocy w odnalezieniu Aktu Własności Ziemi – zapraszam do kontaktu – przez formularz w zakładce „Kontakt„ lub bezpośrednio:
📞 +48 608 393 623
📧 kotowska.kancelaria@gmail.com
0 komentarzy